Goud voor de winnaar. En bijna een doodskist.
In 1904 organiseerden de Amerikanen in St. Louis een olympische marathon. Dat moest een groot sportief feest worden, met de beste langeafstandslopers van de wereld, duizenden toeschouwers en natuurlijk een gouden medaille voor de winnaar.
Alleen hadden de organisatoren er een paar nogal eigenaardige ideeën op na.
Om te beginnen vonden ze dat een marathon lopen bij een temperatuur van meer dan dertig graden best kon. Over stoffige wegen, met auto's die naast de lopers reden en zoveel stof opwierpen dat ge nauwelijks nog kon ademen. En drinken? Daar waren ze ook niet zo happig op. Een van de organisatoren wilde namelijk onderzoeken wat uitdroging met het menselijk lichaam deed. Dus was er op het hele parcours maar één officiële drinkplaats.
Ge moet er maar opkomen. Tweeëndertig kerels bijna veertig kilometer laten lopen in de brandende zon en dan eens kijken hoeveel er onderweg omvallen.
En omvallen deden ze.
Een deelnemer werd door wilde honden achternagezet en liep een flink eind de verkeerde richting uit. Een Cubaan kreeg onderweg honger, at wat appels die hem niet goed bekwamen, kreeg buikkrampen en ging een dutje doen. En een Amerikaan die het lopen beu was, stapte doodleuk in een auto. Toen die later pech kreeg, stapte hij weer uit, liep het stadion binnen en liet zich als winnaar toejuichen.
Dat feestje duurde niet lang. Toen bleek dat hij een flink stuk met de auto had afgelegd, mocht hij zijn medaille vergeten.
Maar ondertussen was er nog een andere Amerikaan onderweg. Thomas Hicks, een ervaren marathonloper die aanvankelijk behoorlijk goed meeliep, maar door de hitte en het gebrek aan water steeds meer in de problemen kwam.
Hij vroeg zijn begeleiders om wat te drinken.
Dat vonden die geen goed idee.
Ze maakten zijn mond wat nat met een spons en stuurden hem weer verder. Maar naarmate de kilometers vorderden, ging het steeds slechter. Hicks werd duizelig, begon te wankelen en wilde uiteindelijk gewoon langs de weg gaan liggen.
Ook dat mocht niet.
Zijn begeleiders hadden namelijk nog een wondermiddeltje bij zich. Strychnine. Een bijzonder giftige stof die tegenwoordig vooral bekendstaat als rattengif, maar destijds in kleine hoeveelheden als stimulerend middel werd gebruikt.
Dus kreeg Hicks een dosis strychnine, vermengd met eiwit. En toen dat niet voldoende bleek, kreeg hij later nog een dosis, met wat brandewijn erbij.
Een soort sportdrank avant la lettre. Alleen met iets meer kans op een begrafenis.
Hicks begon ondertussen te hallucineren. Zijn benen wilden nauwelijks nog vooruit, zijn gezicht werd grauw en hij had geen flauw benul meer van wat er rondom hem gebeurde. Maar zijn begeleiders bleven hem ondersteunen, aanmoedigen en vooruithelpen.
En jawel hoor, uiteindelijk bereikte hij de finish.
Olympisch kampioen!
Vier dokters waren nodig om hem weer enigszins op de been te krijgen.
Een gouden medaille had hij. Of hij er op dat ogenblik nog veel plezier aan beleefde, betwijfel ik.
En nou zitten we meer dan honderdtwintig jaar later natuurlijk smakelijk te lachen met die Amerikaanse zotten. Rattengif geven aan een uitgedroogde marathonloper, ge moet maar durven. Tegenwoordig weten we gelukkig beter.
Maar toch blijf ik een beetje bij die Hicks hangen. Niet zozeer bij zijn begeleiders, die hem koste wat kost over de eindmeet wilden krijgen, maar bij de man zelf. Want stel dat hij nog helder genoeg was geweest om te beseffen wat er gebeurde. Zou hij dan zelf hebben willen stoppen? Of zou hij, ondanks alles, toch die gouden medaille hebben willen halen?
En daar begint het voor mij een beetje te wringen.
Want hoever wilt ge eigenlijk gaan om toch maar die eindmeet te halen? Hoeveel ellende zijt ge bereid te verdragen voor iets wat ge absoluut niet wilt missen?
Bij Hicks was het een gouden medaille. Bij mij gaat het om tijd. Om nog wat langer te mogen rondlopen op deze aardbol, samen met Mevr Willy. Nog wat genieten van de kinderen en kleinkinderen, nog wat schrijven, nog wat rondtrekken met onze camper. Allemaal heel gewone dingen, maar ik zou ze toch niet graag missen.
En daarvoor ben ik bereid behoorlijk wat te verdragen. Dat heb ik ondertussen al wel bewezen. Chemo, bestralingen, hormoonbehandelingen, een halve apotheek aan pillen en tegenwoordig ook nog pijnstillers waar ge een volwassen paard mee onder zeil kunt krijgen.
Maar ergens moet er toch een grens zijn.
Stel dat er straks weer een behandeling wordt voorgesteld. Eentje die mij misschien nog een paar maanden extra oplevert, maar waarvoor ik die maanden grotendeels in bed moet doorbrengen. Misselijk, uitgeput, nauwelijks nog in staat om iets te ondernemen. Zou ik dat dan nog willen?
Nu zeg ik van niet.
Ik wil gerust wat afzien om langer te leven, maar als dat langer leven alleen nog uit afzien bestaat, waar zijn we dan eigenlijk mee bezig?
Alleen is dat gemakkelijk gezegd, hier achter mijn computer, op een ogenblik dat ik nog plannen maak en nog altijd hoop op een paar behoorlijke jaren. Ik zit weliswaar al behoorlijk in de miserie, maar voorlopig heb ik nog altijd mogelijkheden. Er zijn nog behandelingen die misschien iets kunnen opleveren. En zolang die er zijn, is de vraag waar mijn grens ligt nog een beetje een ver-van-mijn-bedshow.
Maar wat als ik er straks werkelijk voor sta?
Als mijn dokter mij vertelt dat er nog één mogelijkheid is. Niet veel kans op succes, behoorlijk wat bijwerkingen, maar misschien toch nog wat extra tijd. Zou ik dan nog altijd zo verstandig zijn? Zou ik rustig mijn hoofd schudden en zeggen dat het voor mij genoeg geweest is?
Of zou ik mij met mijn laatste krachten aan die kleine mogelijkheid vastklampen? Nog één behandeling. Nog één poging. Misschien lukt het deze keer wel.
En wat als ik op dat ogenblik helemaal niet meer weet wat ik wil?
Want daar zit voor mij misschien nog het grootste probleem. Niet alleen dat ik ooit zal moeten kiezen, maar dat ik nu onmogelijk kan voorspellen hoe ik dan zal denken. Vandaag kan ik nog rustig afwegen wat voor mij aanvaardbaar is. Ik kan zelfs heel overtuigend vertellen waar mijn grenzen liggen. Maar wanneer die grens werkelijk voor mijn neus staat, zou die drang om te blijven leven weleens veel sterker kunnen zijn dan al mijn mooie voornemens.
En wie moet ik dan geloven? De Mr Willy van vandaag, die met zijn gezond verstand zegt dat er ergens een limiet moet zijn? Of die andere Mr Willy, die misschien over een jaar of twee doodsbang tegenover zijn dokter zit en bereid is zowat alles te proberen om er nog een paar maanden bij te krijgen?
Dat zijn nochtans allebei dezelfde mensen.
En misschien wordt het nog ingewikkelder wanneer Mevr Willy erbij zit. Want zij zal mij natuurlijk niet graag zien vertrekken. En ik haar evenmin. Stel dat ik eigenlijk genoeg heb van al die behandelingen, maar in haar ogen zie dat ze mij nog niet kan missen. Wat doe ik dan? En omgekeerd, wat als zij ziet dat ik nauwelijks nog leef, maar ikzelf blijf aandringen op nog een behandeling?
Pfff. Ge zou voor minder hoofdpijn krijgen.
Ik zou graag kunnen zeggen dat ik tegen die tijd wel zal weten wat ik moet doen. Dat ik verstandig genoeg zal zijn om mijn grenzen te herkennen en er ook naar te handelen.
Maar dat weet ik helemaal niet.
Misschien ben ik straks veel moediger dan ik nu denk. Misschien ook veel banger. Misschien kan ik rustig beslissen dat het genoeg geweest is. Of misschien klamp ik mij vast aan iedere strohalm die ze mij nog aanbieden, hoe dun die ook is.
En het vervelende is dat ik daar vandaag geen antwoord op kan geven. Ik kan erover nadenken, erover schrijven, er zelfs met anderen over praten. Maar die beslissing nemen, dat zal pas kunnen wanneer ik werkelijk weet wat er op het spel staat.
En dan denk ik weer aan die arme Thomas Hicks, die in 1904 half bewusteloos over de eindmeet werd geholpen. Met rattengif, brandewijn en een stel begeleiders die hem vooral wilden zien winnen.
Ik vraag me af wat hij zou hebben gedaan als iemand hem een paar kilometer voor de finish even rustig had laten zitten, hem een glas water had gegeven en gevraagd had of hij eigenlijk nog wel verder wilde.
Misschien had hij gezegd dat ze allemaal naar de maan konden lopen.
Maar misschien had hij ook gewoon gevraagd om nog een dosis van dat rattengif.
En dat is nu precies wat mij zo bezighoudt.
Ik weet vandaag heel goed wat ik denk dat mijn grens is.
Alleen weet ik niet of ik die straks nog zal herkennen.