Het gaat tegenwoordig toch nogal hard met die kunstmatige intelligentie. Een paar jaar geleden hadden de meeste mensen nog nooit van ChatGPT gehoord, en nu kunt ge bijna geen krant meer openslaan of er staat weer iets over AI in. Computers die boeken schrijven, schilderijen maken, muziek componeren en ingewikkelde problemen oplossen. En ondertussen proberen die dingen ook nog eens te voorspellen wat ge morgen gaat uitspoken.
Welke aandelen gaan stijgen, wat voor weer het volgende week wordt, wat ge binnenkort zult kopen en zelfs op wie ge bij de volgende verkiezingen zult stemmen. Al zou ik bij dat laatste toch maar niet te veel vertrouwen op hun voorspellingen.
En de medische wereld doet natuurlijk volop mee. Scans beoordelen, afwijkingen opsporen, nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen en berekenen welke behandeling bij welke patiënt het meeste kans op succes heeft. Daar mogen ze van mij gerust nog wat meer werk van maken. Als ze met al die slimme computers eindelijk eens iets vinden om Ettertje de nek om te wringen, zal ik de eerste zijn om te applaudisseren.
Maar die computers worden alsmaar slimmer. En stel nu dat ze op een dag ook kunnen berekenen hoelang ge nog te leven hebt. Niet zomaar een ruwe schatting, maar een exacte datum. En dat ze u vervolgens ook nog vertellen wat ge allemaal moet doen om die datum wat verder op te schuiven.
Nou, daar zou ik als kankerlijer toch wel eens voor willen aanschuiven.
Ik zie het al helemaal voor mij. Ik kom op controle bij mijn oncoloog en die vertelt mij enthousiast dat ik mag deelnemen aan een nieuw onderzoeksprogramma. Mijn volledige medische geschiedenis wordt ingevoerd in een supercomputer, die vervolgens berekent hoeveel tijd mij nog rest en hoe ik daar nog wat bij kan sprokkelen. Geweldig toch. Eindelijk eens een dokter die niet begint met dat eeuwige "Meneer, daar kunnen we geen uitspraken over doen."
Mijn dossier wordt ingelezen. 73 jaar, uitgezaaide prostaatkanker, zes chemokuren, hormoonbehandelingen, een hele verzameling bestralingen en ondertussen een skelet waarin Ettertje zich blijkbaar zo goed thuis voelt dat hij voorlopig niet van plan is te verhuizen. Daarbij een halve apotheek aan pijnstillers, een chemobrein en nog een aantal mankementen die ik hier maar beter niet opsom, want dan wordt het een blog van drie dagen.
De computer begint te rekenen en enkele seconden later verschijnt er een datum op het scherm: 17 april 2031.
Nou, dat valt eigenlijk nog mee. Nog ruim vier jaar. Ge kunt daar een hoop mee aanvangen, zeker wanneer ge de voorbije jaren al een paar keer gedacht hebt dat het wel eens een stuk sneller gedaan zou kunnen zijn. Natuurlijk weet ik ook wel dat zo'n voorspelling niet meer is dan een berekening, maar probeer als kankerlijer maar eens naar zo'n datum te kijken zonder onmiddellijk te beginnen tellen.
En dan komt het mooiste. De computer kan niet alleen voorspellen wanneer ge ongeveer de pijp aan Maarten zult geven, maar ook berekenen hoeveel langer ge kunt leven als ge zijn adviezen volgt. Acht uur slapen, gezond eten, voldoende bewegen, geen alcohol, geen stress en vooral een bijzonder regelmatig leven leiden.
Als ik mij daar allemaal netjes aan houd, krijg ik er volgens het ding maar liefst anderhalf jaar bij.
Anderhalf jaar! Nog een paar zomers erbij, nog wat camperuitstapjes, nog een hele hoop gewone vrijdagen met Mevr Willy en wie weet hoeveel nieuwe behandelingen de geleerden ondertussen weer uit hun hoge hoed hebben getoverd.
Ge moet mij niet komen vertellen dat zoiets een kankerlijer koud laat. Dus ik besluit braaf mee te werken.
Dat duurt ongeveer één dag. Want de eerste nacht word ik, zoals gewoonlijk, ergens rond drie uur wakker met Ettertje die zich weer eens zit uit te leven tussen mijn schouderbladen. Normaal kruip ik dan uit bed, zet mijn pc aan, maak een cappuccino en begin wat te schrijven. Dat helpt dikwijls beter dan liggen draaien en keren terwijl ge u afvraagt of ge misschien toch nog een pijnstiller zult nemen.
Maar volgens mijn nieuwe elektronische dokter moet ik slapen. Dus blijf ik liggen.
Tegen vijf uur heb ik zowat alle mogelijke houdingen geprobeerd, is mijn hoofdkussen drie keer verhuisd en heb ik de medische wetenschap dingen toegewenst die ik hier op kanker.nl beter niet herhaal. Geslapen heb ik nauwelijks, maar wanneer ik 's morgens mijn gegevens bekijk, blijkt de computer bijzonder tevreden. Ik heb acht uur in bed doorgebracht en ben dus goed bezig.
Nu, acht uur in bed liggen en acht uur slapen, dat zijn volgens mij twee verschillende dingen. Maar probeer dat maar eens aan een computer uit te leggen.
Het systeem begint zich ondertussen ook met de rest van mijn leven te bemoeien. Mijn dagelijkse wandelingen zijn prima, zolang ik mij aan de voorgeschreven afstand houd. Bij de eerste kilometer te veel begint mijn smartphone te piepen. Mijn cappuccino's worden teruggebracht tot eentje per dag, liefst zonder suiker, en ook het koekje erbij kan volgens het systeem maar beter verdwijnen.
Dat laatste vond ik er toch wel wat over. Ik heb tenslotte al kanker, moet voortdurend pillen slikken, kan niet meer doen wat ik vroeger allemaal deed en nu komt er ook nog een veredelde rekenmachine vertellen dat ik geen koekje meer mag eten.
Maar ja, anderhalf jaar. Dus proberen we het toch maar. De volgende dagen verloopt mijn leven voorbeeldig. Ik sta op wanneer het programma dat wenselijk vindt, wandel het voorgeschreven aantal stappen, eet dingen waarvan men beweert dat ze gezond zijn en ga 's avonds braaf naar bed. Zelfs mijn pc moet eraan geloven, want de computer heeft ontdekt dat ik veel te veel uren achter dat scherm zit en dat rust beter is voor mijn gezondheid.
Mevr Willy vindt het allemaal prachtig. Eindelijk eens iemand die mij kan overtuigen om wat rustiger aan te doen. Ik heb nog geprobeerd uit te leggen dat ze daarvoor tegenwoordig kunstmatige intelligentie nodig heeft, maar dat vond ze niet bijzonder grappig.
En intussen gaat mijn voorspelde levensverwachting langzaam omhoog. Eerst een paar weken, dan twee maanden, uiteindelijk bijna een half jaar. Bij iedere controle bekijkt de dokter tevreden de resultaten, terwijl ik thuis steeds meer zin krijg om mijn computer door het raam te gooien. Niet de supercomputer van het ziekenhuis, want daar kan ik niet bij, maar mijn eigen pc. Die is ondertussen ook aangesloten op dat systeem en begint na tien uur 's avonds vriendelijk te melden dat het tijd is om te gaan slapen.
Vriendelijk, jawel. Maar probeer zo'n melding maar eens weg te klikken.
Op een ochtend vraagt mijn oncoloog waarom ik zo weinig enthousiast ben. Mijn vooruitzichten zijn toch aanzienlijk verbeterd? Dat klopt natuurlijk. Alleen heb ik ondertussen het gevoel dat ik over mijn eigen leven niet veel meer te zeggen heb. Geen nachtelijke uurtjes achter de pc, nauwelijks nog lange wandelingen, geen onschuldige uitspattingen en voortdurend een of ander toestel dat mij vertelt wat goed voor mij is.
De dokter begrijpt mijn probleem niet helemaal. Hij toont mij een grafiek waarop duidelijk te zien is dat mijn levensverwachting stijgt naarmate ik mij beter aan de voorschriften houd. Ik vraag hem of die computer ook kan berekenen hoeveel plezier ik ondertussen nog aan mijn dagen beleef.
Daar moet hij even over nadenken. Blijkbaar niet. Maar in een volgende versie zouden ze daar zeker rekening mee houden. Nou, daar ben ik dan alweer gerust in.
En toch blijf ik meewerken. Dat is misschien nog het vervelendste van heel die geschiedenis. Want iedere keer dat ik schoon genoeg heb van dat gedoe en het hele systeem naar de verdommenis wil wensen, moet ik aan die anderhalf jaar denken.
Ge kunt daar gemakkelijk stoere praat over verkopen. Dat ge liever kort en goed leeft dan lang en ellendig, bijvoorbeeld. Klinkt prachtig, vooral wanneer ge gezond zijt en nog twintig of dertig jaar voor de boeg hebt. Maar als ge zoals ik voortdurend zit te hopen dat de volgende behandeling nog een paar jaar aanslaat, dan ligt dat toch wat moeilijker.
Ik wil die extra tijd. Verdorie, natuurlijk wil ik die. Alleen wil ik er ook nog iets mee kunnen aanvangen.
Op een avond zit ik weer achter mijn pc. Ik ben bezig aan een blog en het gaat eigenlijk bijzonder goed. Zo'n avond waarop de woorden vanzelf komen, ik nauwelijks aan mijn rug denk en voor het eerst die dag niet het gevoel heb dat er ergens in mijn lichaam van alles verkeerd aan het lopen is.
En dan verschijnt dat verdomde berichtje weer. Nog vijftien minuten schermtijd. Ik schrijf verder. Tien minuten. Nog vijf. En vervolgens wordt mijn scherm vergrendeld. Tijd om te slapen, want een goede nachtrust verlengt mijn leven.
Ik zit daar wat naar te kijken. Naar mijn halfgeschreven blog, naar mijn lege cappuccinotas en naar de klok, die nog geen tien uur aanwijst. Ik heb de hele dag gedaan wat de computer mij heeft opgedragen en nu mag ik blijkbaar zelfs niet meer zelf beslissen wanneer ik mijn bed in kruip.
Dat begint mij toch een beetje de keel uit te hangen. Dus trek ik de stekker van de router uit het stopcontact, zet mijn smartphone uit en maak nog een cappuccino. Met suiker. En een koekje.
En dan schrijf ik mijn blog verder. Een zalig avondje.
De volgende ochtend blijkt mijn levensverwachting met drie maanden gedaald.
Drie maanden! Voor een cappuccino, een koekje en een paar uur achter mijn pc. Als ik er nog een tweede koekje bij genomen had, was ik vermoedelijk ter plaatse overleden. Maar toch schrik ik ervan. Drie maanden is niet niks wanneer ge al jaren zit te rekenen hoeveel tijd ge misschien nog hebt. En nu heb ik er zogezegd zelf drie weggegooid, gewoon omdat ik mijn eigen zin heb gedaan.
Alleen heb ik die avond wel een paar uur heerlijk zitten schrijven. Nauwelijks pijn gevoeld, niet aan mijn ziekte gedacht en de volgende ochtend lag er een blog klaar waar ik zelf tevreden over was. Zo'n avond heb ik tegenwoordig niet meer elke dag.
En dat wil ik niet kwijt. Die nachtelijke uurtjes achter mijn pc ook niet. Of mijn wandelingen. Of mijn cappuccino's. Ik zou natuurlijk kunnen proberen om met die computer een compromis te sluiten, maar die is nogal moeilijk van begrip. Alles wat niet binnen zijn berekeningen past, beschouwt hij als een afwijking die zo snel mogelijk moet worden rechtgezet. En aangezien ik blijkbaar zowat één grote afwijking ben, zal dat nog wel even duren. Bij mijn volgende controle vertel ik de oncoloog dat ik uit het programma wil stappen. Hij vindt dat bijzonder jammer. Volgens de laatste berekeningen zou ik, mits een beetje extra discipline, zelfs tot ergens in 2033 kunnen geraken. Dat is alweer bijna twee jaar meer dan de computer mij aanvankelijk gegund had.
Twee jaar. Nou, daar word ik toch even stil van. Ik vraag hem of die twee jaar gegarandeerd zijn. Nee, natuurlijk niet. Het blijft een statistische berekening. En als ik mij niet aan al die voorschriften houd, kan ik dan ook nog tot 2033 leven? Dat kan eveneens. Alleen is de kans volgens het programma wat kleiner.
Ik zit daar een tijdje over na te denken. Want eigenlijk vertelt die computer mij niets wat ik niet al wist. Gezond leven is verstandig, voldoende rust nemen kan geen kwaad en met mijn medische voorgeschiedenis moet ik misschien wat voorzichtiger zijn dan een gezonde twintiger. Maar ik had eigenlijk gehoopt dat die geleerden eens iets zouden vinden om Ettertje een flinke schop onder zijn achterste te geven. In plaats daarvan hebben ze mij een computer bezorgd die mijn koekjes afpakt.
Dus bedank ik vriendelijk voor de goede zorgen en ga naar huis. Onderweg koop ik een doos karamelcappuccino's. En die avond zit ik weer achter mijn pc, met een cappuccino naast mij en een halfgeschreven blog over een computer die denkt dat hij beter weet hoe ik moet leven dan ikzelf.
Ik weet nog altijd niet hoelang ik te leven heb. Maar ik heb wel een bijzonder plezierige avond. En misschien valt er morgen alweer ergens iets nieuws te ontdekken in het kankeronderzoek.
Ge weet maar nooit.